مرجع تخصصی آب و فاضلاب

یک بازرس به تنهایی قادر به نظارت بر کلیه مراحل تولید نیست بلکه باید درون یک تیم کنترل کیفی که تقسیم وظایف بر اساس توانایی های آنها صورت گرفته ، قرار گیرد.

خوب تا اینجا منظور من از بازرس ، به طور کلی ناظر کنترل کیفی بود چه بازرس کارفرما یا بازرس کارگاه (پیمانکار).

در این قسمت میخواهم یک سیستم کنترل کیفی (Quality Management System) را طبق آنچه که در شرکتهای سازنده امریکایی(همچون ABS) به اجرا گذاشته میشود را توضیح دهم.

این سیستم کنترل کیفی شامل یک سری پرسنل ،اسناد ، مدارک و پروسیجر، استانداردهای مورد استفاده جهت طراحی ، ساخت و بازرسی و یک سری آزمونها و تستها می باشد که بطور خلاصه در ادامه مبحث هر کدام تشریح شده اند:

 

پرسنل مورد نیاز:

-         مدیر کنترل کیفیت

-         بازرسان کنترل کیفیت

-         بازرسان جوش

-         پرسنل تستهای غیر مخرب

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

نحوة گندزدایی لوله‌های آبرسانی، مخازن، چاهها

نحوه گندزدایی لوله‌های آب در اصلاح شبکه و یا توسعه شبکه
نحوه گندزدایی مخازن تعمیر شده و یا جدیدالاحداث
نحوه گندزدایی چاههای تعمیر شده و یا جدیدالاحداث

نحوه گندزدائی لوله های آب در اصلاح شبکه و یا توسعه شبکه
با توجه به جدول زیر به ازای هر شاخه لوله مقدار کلر مورد نیاز در نظر گرفته شود.

جدول گند زدائی لوله های آب

مثال: اگر 100 شاخه لوله 200 میلیمتر در توسعه شبکه باشد کلر موردنیاز 675 گرم خواهد بود

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

سنجش میزان DO :

اکسیژن محلول در آب مورد نیاز موجوداتی است که در آب زندگی می کنند.میزان انحلال اکسیژن در آب تابعی از دما،میزان کلرور در آب و فشار جزئی است.

میزان انحلال اکسیژن در آب تابع قوانین گازهاست.اکسیژن از گازهایی است که با آب واکنش نمی دهد،بنابراین میزان انحلال آن تابعی از قانون هنری است.پس انحلال آن در آب تابع فشار جزئی آن است.بیشترین میزان انحلال آن در کنار دریا و کمترین آن در ارتفاعات است.همچنین انحلال آن در آب تابعی از دما است و با افزایش دما میزان انحلال اکسیژن در آب کاهش می یابد.

اهمیت DO در بحث های مهندسی زیستی به سه دلیل است:

1.     در بحث تصفیه فاضلاب به روش بیولوژیکی برای فعالیت میکرواورگانیزم های هوازی نیاز به اکسیژن وجود دارد.

2.     اندازه گیری DO پایه آزمایش BOD است.

3.     میزان خورندگی آب بستگی به میزان DO موجود در آب دارد.

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

محققان در تلاشند با استفاده از ترکیبات استخراج شده از آب سیاه زیتون آن را به‌ عنوان زیست‌فیلتر محلول‌هایی که با فلزات سنگین یا نامطلوب آلوده شده‌اند، استفاده کنند.

در فراوری روغن زیتون، مایع زائدی به‌ نام آب سیاه زیتون یا آب زائد سایش روغن زیتون (OMW) تولید می‌شود. این آب به‌دلیل نیاز شیمیایی به اکسیژن(COD) بالا و نیاز بیوشیمیایی به اکسیژن(BOD) بالا و فنول‌های خود، خصوصیات آلوده‌کنندگی قابل توجهی دارد.

در کشورهای مدیترانه‌یی ـ که ۹۵ درصد از روغن زیتون دنیا را تولید می‌کنند ـ میزان OMW سالانه بیش از سی میلیون متر مربع تخمین زده می‌شود، در نتیجه با توجه به اینکه روش‌های عمل مرسوم برای خارج کردن گروهی از آلودگی‌های OMW بی‌اثر است، دفع این ماده مطلب بسیار مهمی تلقی می‌شود.

از سویی دیگر OMW زیست‌توده‌ای ارزان از ترکیبات آلی و غیر آلی است. با استفاده از روش‌های جداسازی مناسب می‌توان این ترکیبات را خارج کرده، به شکل ترکیبات مورد استفاده در کشاورزی، فرایندهای زیست محیطی و صنعت درآورد.

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

پیشرفته ترین روش تصفیه آب، روش اسمز معکوس (Reverse Osmosis) می باشد که در این فرایند آب با فشار از یک سری غشاء نیمه تراوا (Semi Permeable Membrane ) عبور داده می شود. این فشار خارجی از فشار اسمزی طبیعی بیشتر است در نتیجه مولکول های کوچک تر از منافذ غشاء، عبور می کنند در حالی که مولکول‌های بزرگ تر قادر به عبور از غشاء نیستند (درشکل زیر ملاحظه میگردد که قطر منافذ یک ممبران حتی از قطر یک ویروس و باکتری نیز کوچکتر می باشد) و سپس در جریانی جانبی از کنار غشاء عبور داده شده و دفع می گردند

در سیستم اسمز معکوس، جریان ورودی یا خوراک (Feed) به دو جریان آب تصفیه شده(Permeate) و پساب غلیظ (Reject) یا (Brine  ) تبدیل می شود.

در سیستم اسمز معکوس ( آب شیرین کن ) آب غشاء نیمه تراوا ( ممبران ) عبور کرده و نمک های محلول آن حذف  می شود. با استفاده از دستگاه آب شیرین کن میتوان آبی با املاح اندک و حتی بدون املاح استحصال کرد.

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

سنجش میزان CO2:

دی‌اکسید ‌کربن در محلولهای آبی به صورت آزاد یا به شکل یونهای کربناتی یا بی‌کربناتی وجود دارد. وجود این گاز در آب می‌تواند ناشی از حل شدن موجود در هوا و یا تجزیه مواد آلی موجود در آب باشد، با وجودی‌که مقدار موجود در هوا کمتر از حدود (چهار صدم درصد )40/0%است، ولی این مقدار در آبهای سطحی در مقایسه با اکسیژن محلول قابل توجه بوده و به 10ppm می‌رسد. در آب چاهها این مقدار تا حد 100ppm می‌رسد.. تأثیر محلول در آب در تأسیسات صنعتی خورندگی یکی از تأثیرات مهم محلول در آب است، در آب تبدیل به اسید کربنیک می‌شود که ترکیبی خورنده است. مخصوصاً در PHهای پایین علاوه بر اینکه اسید کربنیک خورنده تولید می‌شود، خاصیت خورندگی اکسیژن هم بالا می‌رود. از اینروست که باید موجود در آب خارج شود.

در جوش‌آورها ، خورندگی ناشی از اغلب در مسیر بخار داغ و خط آب مقطر برگشتی دیده می‌شود و این ناشی از تجزیه کربناتها و بی‌کربناتها در شرایط داخلی جوش‌آورها می‌باشد. هیدروکسید سدیم ، محصول جانبی این واکنشها می‌باشد. خورندگی بخار آب داغ و آب مقطر برگشتی اغلب در جوش‌آورهایی که آب مصرف شده در آنها دارای قلیائیت متیل اورانژ بالایی هستند بیشتر دیده می‌شود.

مرجع تخصصی آب و فاضلاب

تعیین مقدار کلراید در آب آشامیدنی:

معمولا نمک های محلول در آب به صورت کاتیون ها و آنیون ها هستند،کاتیون ها مثل کلسیم ،منیزیم ،منگنز و ... و آنیون ها مثل بی کربنات، کربنات و هیدروکسیدو... است . مزه ی شور آن ناشی از غلظت یون کلراید می باشد.این شوری بستگی به ترکیبات شیمیایی آب دارد.اگر کاتیون سدیم با غلظت کلر 250 میلی گرم در لیتر مزه ی شور احساس  می شود. اما اگر کلسیم و منیزیم باشد تا غلظت 1000 میلی گرم در لیتر یون کلر هم ممکن است مزه ی شوری آشکار نشود.

هدف از نمک زدائی آب جداسازی تمام نمک های محلول در آب و تهیه آب خالص می باشد.بیشتر روش های شیرین کردن آب شور مانند تقطیر ،اسموز معکوس،الکترولیز و ... می تواند برای نمک زدائی کامل نیز مورد استفاده قرار گیرد.

برای تعیین غلظت یون کلراید در آب از روش آرژانتومتری استفاده می کنیم که در این روش از اندازه گیری نیترات نقره استفاده می کنیم و بر اساس مقدار نیترات نقره به مقدار کلراید در آب پی می بریم. و از محلول کرومات پتاسیم برای نشان دادن آخر واکنش استفاده می کنیم. روش دیگری که برای سنجش کلراید در آب وجود دارد روش پتانسیل سنجی است. روش سومی که برای سنجش میزان یون کلراید در آب استفاده می شود روش تیتریمتری با نیترات جیوه است. که هر سه روش به تفضیل در زیر بیان شده اند.

مرجع تخصصی آب و فاضلاب